การผ่าตัดไทรอยด์ (Thyroid Nodule)
ธรรมชาติของโรค
ต่อมไทรอยด์เป็นต่อมไร้ท่อซึ่งอยู่บริเวณลำคอ อยู่ด้านหน้าของกล่องเสียง ติดกับฐานของคอหอยเป็นต่อมไร้ท่อที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ในคนปกติมีน้ำหนักประมาณ 30 กรัม แบ่งออกเป็น 2 พู และเชื่อมกันตรงกลาง ด้วยส่วนที่เรียกว่าคอคอดหรืออิสมัส (Isthmus) ต่อมไทรอยด์สร้างฮอร์โมนที่สามารถดึงไอโอดีนจากกระแสเลือดเข้าสู่เซลล์ได้ ต่อมไทรอยด์ประกอบด้วยถุงหุ้มที่เป็นเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน เรียกว่า ไทรอยด์ฟอลลิเคิล (thyroid follicle) ซึ่งเป็นที่สร้างและหลั่งฮอร์โมนไทรอกซิน (thyroxine) ซึ่งมีไอโอดีนเป็นส่วนประกอบแล้วเก็บไว้ในของเหลวที่อยู่ตรงกลางเรียกว่า คอลลอยด์ (colloid cell) นอกจากนั้นในต่อมไทรอยด์ยังพบกลุ่มเซลล์ที่เรียกว่า เซลล์ซี (C-cell) หรือเซลล์พาราฟอลลิคูลาร์ (parafollicular cell) เป็นเซลล์ที่แทรกอยู่ ในระหว่างไทรอยด์ฟอลลิเคิลของต่อมไทรอยด์ซึ่งสร้างฮอร์โมนแคลซิโทนิน (calcitonin)
อาการของผู้ป่วย
ก้อนที่เกิดขึ้นที่ต่อมไทรอยด์ในระยะแรก ๆ อาจไม่มีอาการใด ๆ ผู้ป่วยจะคลำก้อนได้หรืออาจสังเกตจากบุคคลที่รู้จัก แต่เมื่อก้อนโตขึ้นอาจมีอาการ เสียงแหบหรือเสียงเปลี่ยน กลืนลำบาก หายใจลำบาก อาจคลำพบก้อนน้ำเหลืองที่คอโตได้ ถ้าผู้ป่วยสังเกตพบอาการตามที่กล่าวมาแล้วและไม่หายไปใน 3 – 4 สัปดาห์ ควรไปพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัย
ทางเลือกและข้อบ่งชี้ในการรักษาก้อนของต่อมไทรอยด์ แบ่งเป็น 3 ชนิด ดังนี้
- ต่อมไทรอยด์โตเป็นก้อนเดี่ยว (Solitary thyroid nodule) อาจเป็นถุงน้ำ ต่อมไทรอยด์อักเสบ เนื้องอกธรรมดาหรือมะเร็งก็ได้
- Dominant nodule within multinodular goiter: มีก้อนเด่นชัดในก้อนไทรอยด์ ตะปุ่มตะปั่ม
- ต่อมไทรอยด์โตตะปุ่มตะปั่ม (Multinodular goiter): ก้อนเดี่ยวของต่อมไทรอยด์มีโอกาสเป็นมะเร็งประมาณ 5 – 10% ข้อบ่งชี้ในการรักษาคือกลุ่มที่มีโอกาสเป็นมะเร็งต่อมไทรอยด์ ได้แก่
- มีประวัติการฉายรังสีบริเวณคอตั้งแต่วัยเด็ก
- มีประวัติการเป็นมะเร็งต่อมไทรอยด์ในครอบครัว
- เพศชายมีโอกาสเป็นมะเร็งมากกว่าเพศหญิง
- อายุน้อยกว่า 20 ปี หรือมากกว่า 60 ปี
- ก้อนโตเร็วและมีอาการเสียงแหบ หายใจลำบาก
- ก้อนแข็งติดกับอวัยวะข้างเคียง
- มีการกระจายไปต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอ
- มีการตรวจโดยการเจาะตรวจ FNA พบเป็นเซลล์มะเร็ง
วิธีผ่าตัดไทรอยด์
- ถ้าก้อนเนื้องอกต่อมไทรอยด์ธรรมดาที่ไม่ใช่มะเร็ง การผ่าตัดไทรอยด์จะตัดออกเฉพาะด้านที่เป็นก้อน (Lobectomy)
- ในกรณีพิสูจน์ทราบว่าเป็นมะเร็ง การผ่าตัดจะทำมากขึ้น คือตัดไทรอยด์ทั้งหมดออก (Total Thyroidectomy) หรือผ่าตัดออกเกือบหมด (Near Total Thyroidectomy) อ่านต่อ ผ่าตัดไทรอยด์
